قاعده تعويض - - ) قاعده مايُضمَن بصحيحه يُضمَن بفاسده قاعدهء تعيين - - ) قاعدهء دَوَران الامر بين التعيين والتخيير قاعدهء تَغايُر ثَمَن ومثمن قاعدهء تَغايُر ثَمَن ومُثمَن : از قواعد فقهى . قاعدهء فوق بدين معنا است كه در معاملات ، ثمن ومثمن نبايد متحد باشند ، بلكه بايد از هم متمايز باشند . به اين قاعده در باب تجارت استناد شده است . 1 مفاد قاعده : در معاملات ، كالا وبهاى آن بايد دو چيز باشند ودر صورت يكى بودن ، معامله باطل است ؛ از اين رو ، در بيع عريّه كه خرماى درخت با تخمين زدن تعيين ودر برابر خرما با همان وزن فروخته مىشود ، گفته‌اند : خرمايى كه به عنوان ثمن پرداخت مىگردد ، بايد از خرماى نخلى ديگر باشد ؛ زيرا تغاير ثمن ومثمن شرط صحّت معامله است 2 - - ) بيع عريّه ) . برخى جواز پرداخت ثمن از خرماى همان نخل را احتمال داده 3 وبرخى ديگر اين احتمال را نيكو شمرده‌اند . 4 بنابر احتمال أخير ، اين مورد ، استثنا از قاعده محسوب مىشود . مستند قاعده : برخى دليل بر لزوم مغايرت ثمن ومثمن در معامله را عقلي دانسته‌اند . 5

--> ( 4 ) . فوائد الأصول 3 / 384 - 388 ؛ صلاة المسافر / 46 ؛ أجود التقريرات 3 / 340 - 341 ؛ موسوعة الخوئي 28 / 288 ( 5 ) . فوائد الأصول 3 / 386 - 387 ؛ كتاب الحج ( شاهرودى ) 3 / 51 ( 6 ) . فوائد الأصول 3 / 385 ( 7 ) . مستمسك العروة 1 / 163 - 164 ؛ كتاب الحج ( شاهرودى ) 2 / 172 و 3 / 51 ؛ موسوعة الخوئي 32 / 96 ؛ كتاب نكاح ( زنجانى ) 3 / 1002 - 1003 ( 8 ) . الرسائل الثلاث ( لنگرودى ) / 183 - 184 ( 9 ) . صلاة المسافر / 45 - 46 ( 10 ) . كتاب الحج ( قمى ) 2 / 382 ( 11 ) . العروة الوثقى 5 / 500 ) . ( 1 ) . جواهر الكلام 24 / 105 ، 122 و 28 / 467 ؛ الربا فقهيا واقتصاديا / 234 ( 2 ) . التنقيح الرائع 2 / 112 ؛ مسالك الأفهام 3 / 366 ؛ جواهر الكلام 24 / 105 ( 3 ) . مختلف الشيعة 5 / 208 - 209 ( 4 ) . الحدائق الناضرة 19 / 360 ( 5 ) . التنقيح الرائع 2 / 112 ؛ جواهر الكلام 24 / 105 . قاعدهء تغليب - - ) تغليب